Wertebroplastyka

Minimalnie inwazyjny przezskórny zabieg chirurgiczny. Po raz pierwszy opisany w 1987r. Natomiast rozpowszechniany klinicznie od lat 90-tych XX w. W pierwotnym zamyśle wertebroplasytka była przeznaczona do leczenia naczyniaków na trzonach kręgów. Bardzo szybko zostały docenione jej szersze możliwości kliniczne. Obecnie wertebroplastyka jest istotną techniką zabiegową w terapii przewlekłych dolegliwości bólowych kręgosłupa na tle osteoporozy i urazowym.

Wskazania do wertebroplastyki

Głównym wskazaniem do wertebroplastyki jest terapia przewlekłych dolegliwości bólowych powstających na tle:

  • złamań kompresyjnych;
  • osteoporozy;
  • mikrourazów;
  • naczyniaków przykręgosłupowych;
  • przykręgosłupowych zmian nowotworowych.

Przeciwskazaniami do zabiegu wertebroplastyki są:

  • zaburzenia krzepliwości krwi;
  • współtowarzyszące bólowi zespoły neurologiczne;
  • ostre stany zapalne – zapalenia szpiku, ropnie zewnątrzoponowe, gorączka, posocznica;
  • kompletne zniszczenie kręgu;

Wertebroplastyka – sposób wykonania zabiegu.

Rodzaj znieczulenia – ogólne, podpajęczynówkowe, miejscowe – według większości źródeł uznawane jest za najkorzystniejszą formę analgezy. Znieczulenie miejscowe umożliwia bezpieczne i bez bólowe wykonanie zabiegu z jednoczesnym stałym utrzymaniem kontaktu słownego z operowanym pacjentem. Dzięki temu operowany może na bieżąco zgłaszać pojawiające się podczas zabiegu dolegliwości bólowe mogące wystąpić podczas obrania nieprawidłowego toru wprowadzanej igły.

Zabieg wykonywany jest pod stałym podglądem radiologicznym operowanego obszaru. Podgląd odbywa się w czasie rzeczywistym w minimum dwóch płaszczyznach. Do tego celu wykorzystywany jest specjalny aparat rentgenowski tzw. ramię C lub rzadziej z uwagi na wysokie koszty tomograf komputerowy.

Ułożenie operowanego – najczęściej na brzuchu lub w przypadku braku tolerancji tej pozycji –  na boku.

Istotą wertebroplastyki jest przezskórne wprowadzenie do trzonu kręgu – specjalnie zaprojektowanej do tej procedury – igły z mandrynem i za jej pośrednictwem wypełnienie go cementem.  Przekrój igły oscyluje od 1 do 3,5 mm. Jej grubość uzależniona jest od przyczyny złamania. Igły o mniejszych przekrojach 1,2 – 2,0 mm używane są przy świeżych złamaniach osteoporotocznych lub guzach osteolitycznych. Operacje przeprowadzane przy wystąpieniu zagojonych złamań, braku wyraźnego złamania, naczyniaku lub w przypadku konieczności zrobienia biopsji wykonuje się większymi igłami, których średnica przekracza 3 mm. Igły o mniejszym przekroju mogą ulec uszkodzeniu lub w skrajnych warunkach złamaniu podczas wprowadzania do twardego trzonu.

Igła wprowadzana jest do trzonu przez staw międzykręgowy lub bocznie od niego na wysokości złamania. Głębokość penetracji trzonu przez igłę wynosi około 2/3 jego wymiaru strzałkowego (płaszczyzna strzałkowa wyznaczana jest osią biegnącą od grzbietu do brzucha). Po prawidłowym wprowadzeniu igły wyjmuje się z niej mandryn i wprowadza jonizujący kontrast. Procedura podania kontrastu ma na celu wychwycenie ewentualnego wycieku poza masę trzonu – do naczyń jak i kanału kręgowego. Brak wycieków środka kontrastującego jest potwierdzeniem prawidłowego ustawienia igły w trzonie i wskazaniem do kontynuowania zabiegu. Następnym krokiem jest wprowadzenie do trzonu cementu o odpowiedniej gęstości. Cała procedura odbywa się pod kontrolą obrazu pola zabiegowego w czasie rzeczywistym.

Po zakończeniu procedury podawania cementu operowany w dalszym ciągu leży na stole operacyjnym przez około 15 minut. Jest to czas niezbędny do całkowitego związania wprowadzonego polimeru. Kolejnym krokiem jest przełożenie operowanej osoby na łóżko i dalsze utrzymywanie pozycji leżącej przez dwie godziny. Po tym czasie pacjent zostaje w pełni uruchomiony i po upływie 12 do 24 godzin od zabiegu wypisany do domu.

Rokowania

Zabieg najlepiej rokuje u pacjentów z bólem na tle złamań osteoporotycznych, nieznacznie gorsze rokowania są u leczonych z powodu naczyniaków przykręgosłupowych. Niestety najmniejsze szanse na pozbycie się dolegliwości bólowych mają osoby cierpiące w wyniku zmian nowotworowych.

Powikłania po zabiegu wertebroplastyki

Powikłania po zabiegach wertebroplastyki większość autorów przeglądanych przeze mnie prac naukowych określa jako rzadkie. Do najbardziej poważnych powikłań możemy zaliczyć:

  • zatorowość płucną;
  • krwawienie;
  • zakażenia bakteryjne;
  • zaburzenia rytmu serca;
  • mielopatia;
  • radikulopoatia;
  • uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Jako główne i najbardziej poważne źródło powikłań wymienia się wycieki cementu, które mogą być źródłem powikłań krążeniowo-oddechowych oraz neurologicznych.

Podsumowanie

Wertebroplastyka jest przez skórnym minimalnie inwazyjnym zabiegiem chirurgicznym. Ma zastosowanie w terapii przewlekłych zespołów bólowych kręgosłupa powodowanych: złamaniami osteoporotycznymi, naczyniakami, guzami nowotworowymi. Najlepsze wyniki przeciwbólowe zostały wykazane u osób leczonych z powodu powikłań na tle osteoporozy. Zabieg uznaje się za bezpieczny ze stosunkowo małą liczbą powikłań.

Bibliografia

1.       Clin Radiol. 2004 Jun;59(6):461-7. Percutaneous vertebroplasty: history, technique and current perspectives. Hide IG1, Gangi A.

  1. Br J Radiol. 2003 Jan;76(901):69-75.Percutaneous vertebroplasty: indications, contraindications, and technique
  1. 2003 Sep;43(9):709-17.[Percutaneous vertebroplasty (pv): indications, contraindications, and technique]. [Article in German] Hoffmann RT1, Jakobs TF, Wallnöfer A, Reiser MF, Helmberger TK.
  1. Radiol Med. 2005 Mar;109(3):208-19. Vertebroplasty in the treatment of back pain. Muto M1, Muto E, Izzo R, Diano AA, Lavanga A, Di Furia U.
  1. Chang Gung Med J. 2011 Jul-Aug;34(4):352-9. Current status of vertebroplasty for osteoporotic compression fracture. Chen LH1, Lai PL, Chen WJ.
  1. „Wertebroplastyka” pod redakcją Zbigniewa Kotwicy i Agnieszki Saracen.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ