Rola stabilizacji mięśniowej w profilaktyce bólu pleców

0
1930

Jaką rolę w prawidłowym funkcjonowaniu kręgosłupa odgrywają mięśnie i dlaczego jest ona taka ważna

 

W profilaktyce i leczeniu zespołów bólowych kręgosłupa bardzo istotną rolę odgrywają ćwiczenia fizyczne.

Wprowadzenie

Podstawowym zadaniem kręgosłupa – poza oczywistą ochroną rdzenia kręgowego – jest funkcja podporowa. Kręgosłup stanowi bowiem swoiste rusztowanie dla systemu mięśniowo-szkieletowego człowieka oraz narządów znajdujących się wewnątrz głowy i tułowia. Lecząc zaburzenia bólowe i funkcjonalne kręgosłupa często nasuwa mi się porównanie kręgosłupa do masztu umocowanego na sztagach – linach podtrzymujących. Zarówno maszt jak i kręgosłup stanowią mocowanie dla systemów napędowych. Dla masztu będą to żagle z linami mocującymi, natomiast dla kręgosłupa mięśnie z układem mocowania i przenoszenia energii w postaci kości. Jest to oczywiście duże uproszczenie, ale w mojej ocenie bardzo dobrze oddaje specyfikę kręgosłupa, jego zadania i system, dzięki któremu może prawidłowo spełniać powierzone przez naturę funkcje.

Kręgosłup (tak jak i maszt) musi być odpowiednio zabezpieczony przed działaniem sił grawitacji. Takie zabezpieczenie otrzymuje dzięki systemowi wsparcia w postaci biernych i czynnych mechanizmów stabilizacji.

Bierne systemy stabilizacji:
  • więzadła
  • torebki stawowe
  • krążki międzykręgowe
System stabilizacji czynnej:
  • mięśnie.
Stabilizacja posturalna:
  • naturalne krzywizny kręgosłupa

Prawidłowe działanie powyższych systemów umożliwia mechanizm zarządzania energią, czyli układ nerwowy oraz system dystrybucji substancji energetycznych i odpadów procesów spalania, czyli:

  • tętnice
  • żyły
  • naczynia limfatyczne.

Prawidłowe działanie wszystkich powyższych elementów determinuje kondycję i zdrowie kręgosłupa.

Rola systemu stabilizacji

Rola mięśni w zdrowym funkcjonowaniu kręgosłupa jest niebagatelna, pomimo że stanowią one zaledwie jeden z wielu jego elementów biomechanicznych.

Do podstawowych funkcji mięśni należy zaliczyć stabilizację.

Dzięki silnym i dobrze funkcjonującym mięśniom pozostałe stabilizatory bierne, czyli więzadła, torebki stawowe i krążki międzykręgowe, przyjmują znacznie mniejsze obciążenia. Przekłada się to bezpośrednio na ich żywotność i zmniejsza podłoże zwyrodnieniowe. Dobrze obrazuje to przykład z masztem. Jeśli stopniowo zaczniemy odcinać kolejne linki maszt będzie coraz mniej stabilny i zacznie przechylać się na wszystkie strony. Jeśli bardziej przechyli się na prawo, liny po lewej będą musiały wykonać większą pracę i mocniej się napiąć. I tak, stopniowo w miarę pękania kolejnych lin, maszt będzie coraz bardziej rozchwiany, a niezerwane jeszcze liny coraz mocniej napięte i przeciążone.

Przełóżmy obraz na kręgosłup. Przy niewłaściwym funkcjonowaniu mięśni następuje cała kaskada zdarzeń zwiększających ryzyko wystąpienia zespołów przeciążeniowych systemów, które obarczone są funkcją kompensacyjną. Początkowo mogą być to niedomogi poszczególnych mięśni, a w miarę dalszego rozwoju destabilizacja mięśniowa, choroby zwyrodnieniowe czy pojawiające się ogniska zapalne.

Prześledźmy to w punktach:
  1. osłabienie systemów stabilizacji mięśniowej
  2. przeciążenie stawów i przerosty błony maziowej torebek stawowych
  3. zwiększenie obciążenia krążków międzykręgowych
  4. zachwianie równowagi posturalnej i utrata fizjologicznych krzywizn kręgosłupa
  5. napięcie więzadeł
  6. dyskopatia
  7. osteofity

Rola mięśni w systemie dystrybucji energii

Bierne elementy stabilizacji kręgosłupa – więzadła, torebki stawowe i krążki międzykręgowe – nie są zaopatrzone w tętnice i żyły. Doprowadzanie oraz odprowadzanie substratów energetycznych zawartych w krwi odbywają się więc na drodze dyfuzji. Prawidłowa praca układu mięśniowego ułatwia dyfuzję i wspomaga procesy odżywcze.

Bardzo lubię przykład z gąbką nasączoną brudną wodą. Włożona do czystej wody, pozostawiona sama sobie gąbka przez długi czas będzie nadal brudna. Dopiero kilkukrotne ściśnięcie gąbki ręką spowoduje odpływ brudnej wody i wpompuje czystą. Nasze tkanki w dużym uproszczeniu zachowują się bardzo podobnie. System mięśniowy sprawuje funkcję pompy ssąco-tłoczącej, która usprawnia odpływ metabolitów przemiany komórkowej oraz dopływ świeżej krwi z substancjami energetycznymi.

Zjawisko to jest szczególnie ważne w procesie leczenia schorzeń o podłożu zapalnym lub urazowym, takich jak dyskopatia czy choroby zwyrodnieniowe stawów. W przebiegu tych patologii należy stale dbać o odpływ z tkanek wywołujących ból metabolitów zapalnych oraz dopływ czystej krwi, bez której nie zajdą procesy regeneracji i rekonstrukcji tkanki.

Podsumowanie

Stabilny, dobrze zaopatrzony przez mięśnie kręgosłup ulega znacznie mniejszym przeciążeniom i jest mniej narażony na przeciążeniowe procesy zwyrodnieniowe. Uaktywnia też fizjologiczne procesy gojenia i leczenia stanów zapalnych. Troska o mięśnie i odpowiednie ich wzmacnianie redukuje zatem ryzyko pojawienia się zespołów bólowych, dyskopatii i chorób zwyrodnieniowych oraz – jeśli już wystąpią – usprawnia ich leczenie.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ